xửng vửng

Một người đàn ông bị một đấm xửng vửng.

Định nghĩa

Tính từ (phương ngữ):
- Choáng váng, chóng mặt: "xửng vửng" chỉ trạng thái tinh thần và thể chất bị xáo trộn, mất thăng bằng hoặc cảm giác quay cuồng, thường do bị tác động vật lý mạnh (như một cú đấm, cú ngã) hoặc do sốc tinh thần.
- Lúng túng, bối rối: Trong một số ngữ cảnh, "xửng vửng" còn diễn tả sự mất bình tĩnh, không biết xử trí thế nào trước một tình huống bất ngờ.

Ví dụ sử dụng

Choáng váng, chóng mặt:
- Bị một đấm xửng vửng, anh ta loạng choạng ngã xuống đất. (Sau cú đấm, anh ta cảm thấy chóng mặt và mất thăng bằng.)
- Cú ngã khiến nó xửng vửng cả buổi chiều. (Cú ngã làm nó choáng váng suốt buổi chiều.)
Lúng túng, bối rối:
- Trước câu hỏi khó, cô ấy xửng vửng không biết trả lời thế nào. (Trước câu hỏi khó, cô ấy bối rối và không biết đáp lại ra sao.)
- Anh ta xửng vửng khi thấy người yêu cũ xuất hiện. (Anh ta lúng túng khi gặp lại người yêu cũ.)

Các cách sử dụng nâng cao

"xửng vửng như gà mắc mưa" (thành ngữ phương ngữ): diễn tả trạng thái hoảng loạn, mất phương hướng hoàn toàn.
- Bị sếp mắng, nó đứng xửng vửng như gà mắc mưa. (Bị sếp la, nó hoảng loạn và không biết làm gì.)

Biến thể và từ gần giống

Xửng (tính từ, phương ngữ): dạng rút gọn của "xửng vửng", thường dùng trong khẩu ngữ.
- Trúng đòn, nó xửng cả người. (Trúng đòn, nó choáng váng toàn thân.)
Chóng mặt (tính từ): cảm giác quay cuồng, mất thăng bằng — gần nghĩa với "xửng vửng" nhưng phổ biến hơn trong toàn quốc.
- Ngồi tàu lâu quá tôi thấy chóng mặt. (Ngồi tàu lâu, tôi thấy quay cuồng.)
Bối rối (tính từ): lúng túng, không biết xử trí — gần nghĩa với nghĩa thứ hai của "xửng vửng".
- Cậu ấy bối rối trước đám đông. (Cậu ấy lúng túng trước đám đông.)

Từ đồng nghĩa

Thành ngữ liên quan

Xửng vửng như chó đội nón (phương ngữ): diễn tả sự lố bịch, ngơ ngác, không hợp cảnh.
- Mặc đồ mới đến đám đông, nó xửng vửng như chó đội nón. (Mặc đồ mới đến chỗ đông người, nó ngơ ngác và lúng túng.)